نشست اول یکصد معمار؛یکصد انتخاب-(نشست۱۷۸ گفتمان هنر و معماری،انجمن مفاخر معماری ایران)

نشست اول یکصد معمار؛یکصد انتخاب-(نشست۱۷۸ گفتمان هنر و معماری،انجمن مفاخر معماری ایران)

نشست اول یکصد معمار؛یکصد انتخاب-(نشست۱۷۸ گفتمان هنر و معماری،انجمن مفاخر معماری ایران)

نوشته شده در نویسنده 259

گزارش چهارم


یازده اثر معماری معاصر ایران، در نشست اول «یکصد معمار، یکصد انتخاب»، از سوی سخن‌رانان به‌عنوانِ نمونه‌هایی شاخص و برجسته معرفی شد. در این نشست، از حضار هم خواسته‌ شده‌بود نظر خود را درباره هریک از آثار معرفی شده در نشست در فرم مشترکی که در اختیارشان گذاشته‌شده‌بود، اعلام کنند و امتیاز دهند. هرچند تعداد فرم‌های پرشده‌ای که به مدیریت پروژه برگردانده‌شد، حدود یک سوم تعداد شرکت‌کنندگان حاضر در نشست بود، با این حال، همین تعداد پاسخ‌ها هم نکات زیادی در بر دارند که در این گزارش مورد بررسی قرار گرفته‌است.
یک: آثار معرفی شده

«مسجد ولیعصر» اثر رضا دانشمیر و کاترین اسپریدونوف. معرف: سیروس باور.
نکته مهمی که از سوی معرف برای انتخابِ این اثر به عنوان مصداقی از معماری معاصر ایران، عنوان شد، «سنت شکنی» اثر است. سیروس باور، ضمن اشاره به چند نمونه برتر معماری جهان در حوزه سنت‌شکنی و نوگرایی در طراحی معماری ابنیه مذهبی، اظهار کرد همیشه باید آمادگی پذیرش شکسته‌شدن سنت‌های رایج را داشته‌باشیم تا امکان تحول و پیشرفت در معماری بوجود آید.

«پردیس سینمایی ملت» اثر رضا دانشمیر و کاترین اسپریدونوف. معرف: کاوه بذرافکن
آن‌چه که کاوه بذرافکن را به معرفی این بنا به عنوان نمونه‌ای از معماری شاخص معاصر واداشته، نه فقط نوع و جنس معماری آن، بلکه تعاملی است که بین معمار و بخش عمومی شهر برای اجرای آن وجود داشته‌است. بذرافکن که بدون هیچ اسلاید و گزارش تصویری این اثر را معرفی کرد، آن را نشانه موفق معماری معاصر ایران در حوزه بناهای عمومی برشمرد.

«پاساژ بهار لاله‌زار» اثر معمار ناشناخته. معرف: فرامرز پارسی
چگونگی تحولِ بازارهای سنتی به پاساژها در دوره پهلوی و توسعه عمودی بجای توسعه افقی مجموعه‌های تجاری، زمینه پیدایی پاساژها در خیابان پر حاشیه و زیبای لاله‌زار تهران است. به گفته فرامرز پارسی پاساژهای خوش‌ساخت این خیابان نمونه موفق معماری معاصرایران در تطابق با شرایط مدرن است. نمونه مشخص این پاساژها، پاساژ بهار است. پارسی به ظرایف این معماری اشاره داشت.

«برج جام» اثر رضا دانشمیر و کاترین اسپریدونوف. معرف: ایمان رئیسی
رئیسی معتقد است این برج، که دارای معماری ویژه و متفاوتی است، به عنوان نشانه‌ای شهری برای شرق تهران عمل خواهدکرد و ظرفیت آن را دارد که نمونه موفقی برای بناهای شاخص و بلندمرتبه معاصر ایران بشمار آید. ایمان رئیسی به سابقه برج و برج‌سازی در ایران و جهان و تمایل و آرزوی همیشگی انسان برای رفتن به ارتفاع و بلندای شهر اشاره نمود.

«موزه هنرهای معاصر» اثر کامران دیبا. معرف: غزال کرامتی
با استناد به وجوه جوهری معماری اصیل ایرانی، که در چند مقوله کاملا مشخص قابل بررسی است، به باور غزال کرامتی، این اثر یکی از باارزش‌ترین نمونه‌های معماری معاصر ایران است که ضمن پاسخ‌گویی به نیازهای کارکردی، واجد ارزش‌های زیبایی‌شناختی مهمی است. این اثر، مصداقِ ترجمه موفق اصول معماری اصیل به معماری مدرن ایران است.

«پژوهشگاه مواد و انرژی» اثر مهندسین مشاور تکنولوگ. معرف: علی‌رضا قلی‌نژاد پیربازاری
ویژگی‌های عام معماری نوین ایران در سال‌های چهل و پنجاه خورشیدی ایران، بستر مشترک تمام آثار با ارزش معماری معاصر ایران در آن سال‌ها است. قلی‌نژاد معتقد است وجوه مشترک زیادی در آثار حسین امانت،‌ نادر اردلان، کامران دیبا و دیگر معماران شاخص آن دوره وجود دارد. اثر انتخاب‌شده او نیز شاکله و شخصیت مشابه و هم‌قدر با آن آثار دارد.

«محورهای پیاده بازار تهران» اثر دفتر فنی شهرداری تهران. معرف: ابوالفضل قمشه
پدیده مثبت و مبارکی که در طراحی شهری فضاهای عمومی، بویژه در تهران، رخ می‌نماید، به باور ابوالفضل قمشه، از نشانه‌های بارز تفکر جهانی «نوشهرسازی» است که می‌تواند فضاهای عمومی و عرصه‌های شهری را ساماندهی کرده و تعامل اجتماعی و هم‌نوایی شهری را توسعه دهد. محور پیاده پانزده‌خرداد و ناصرخسرو نمونه شاخص چنین تفکری است.

«کاخ مجلس سنا» اثر محسن فروغی و حیدر غیایی. معرف: ابوالحسن میرعمادی
این اثر که در سال ۱۳۳۴ خورشیدی افتتاح و مورد بهره‌برداری قرارگرفته، به اعتقاد میرعمادی، از نمونه‌های با ارزش معماری مدرن و معاصر ایران است که علاوه بر تحرک و شادابی در طرح و فرم آن، واجد نوآوری‌های مهم در زمان اجرای خود بود. این اثر نشانه آمیختگی جسارت نوگراییِ زمان خود (متجسم در تفکر حیدرغیایی) و تفکر معماری اصیل (متجسم در تفکر محسن فروغی) است.

«برج آزادی» اثر حسین امانت. معرف: حمیدرضا ناصرنصیر
این اثر که تا کنون، به باور بسیاری‌ها، هنوز هم نماد تهران است، از نگاه ناصرنصیر نمونه مشخص معماری معاصر ایران بشمار می‌رود. این بنای یادمانی که اثری کاملا مدرن و امروزی است، نشانه‌های مشخصی از معماری ایران دارد و می‌تواند مصداق درست این معماری در جهان معاصر باشد. طرح و حجم اثر کاملا منطبق بر آموزه‌های معماری اصیل ایرانی است.

«فرهنگ‌سرای نیاوران» اثر کامران دیبا. معرف: محمدرضا نیکبخت
در معرفی این اثر به عنوان نمونه شاخص معماری مدرن ایران از سوی نیکبخت، به یک نکته تازه اشاره شد. نیکبخت به وجه مردمی این معماری و تصمیم و مدیریت کامران دیبا از کندن این محوطه از مجموعه محوطه مورد نظر برای ساخت «دفتر فرح پهلوی» تاکید کرد و ضمن برشمردن وجوه با ارزش معماری ایرانی و مدرن آن، به وجه اجتماعی نهفته در اثر اشاره مستقیم نمود.

«پل طبیعت» اثر لیلا عراقیان. معرف: مهرداد هاشم‌زاده همایونی
از نظر هاشم‌زاده همایونی، یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های موفقیت یک اثر، نحوه اقبال عمومی به آن است. این اثر در مدت کوتاهی که از عمر بهره برداری آن می‌گذرد، مورد استقبال وسیع مردم قرار گرفته و تبدیل به یک نشانه و عرصه عمومی شهری شده‌است. به اعتقاد هاشم‌زاده همایونی،‌ ایراداتی از قبیل تظاهر بیرونی سازه‌ای پل- لوله‌ها و پروفیل‌ها- هیچ زمینه کارشناسی ندارند.
دو: استقبال از نشست

در نخستین نشستِ «یکصد معمار، یکصد انتخاب»، بیش از ۲۲۰ نفر شرکت داشتند. این استقبال از برنامه، از یک‌سو سبب خشنودی مجری پروژه، از سوی دیگر نشانه تشنگی محسوس حرفه به چنین بحث‌های روشن و مصداقی است. این تعداد شرکت‌کننده و میهمان در یک برنامه، آن را به یکی از موفق‌ترین برنامه‌های انجمن مفاخر معماری ایران تبدیل می‌کند. «نظرنامه»‌های پرشده توسط شرکت‌کننده‌ها نکات جالبی را نشان می‌دهد. به چند نکته اشاره می‌کنیم:
متاسفانه تعداد فرم‌های چاپی متناسب با استقبال مخاطبین نبود. تنها ۱۲۰ برگ «نظرنامه» توزیع شد که بسیار کم‌تر از تعداد حاضرین بود. از این تعداد نظرنامه، ۷۸ برگه پرشده به مدیریت برنامه برگردانده‌شد. بررسی حال‌و هوای نشست بر اساس نظرات ارائه‌شده در این تعداد نظرنامه‌است. ۲۷ برگه (۳۵ درصد) از کل برگه‌های برگردانده‌شده، توسط دانشجویان معماری پر شده‌بود. بقیه، عموما، از جانب فارغ‌التحصیلان معماری پر شده‌بود. تعداد محدودی هم برنامه‌ریز، ‌طراح منظر و شهرساز در میان پاسخ‌دهنده‌ها وجود دارد.

۷۳ درصد از شرکت‌کننده‌ها (۵۷ نفر از ۷۸ نفر) در پاسخ این سوال که علاقمندند در برنامه‌های بعدی «یکصد معمار، یکصد انتخاب» شرکت کنند، پاسخ آری داده‌اند. دو نفر پاسخ منفی داده‌اند و بقیه سوال را بی‌پاسخ گذاشته‌اند. یکی از دو نفری که علاقمند نیست دوباره به دیدن برنامه «یکصد معمار،‌یکصد انتخاب» بیاید، دانشجوی کارشناسی ارشد معماری است و نوشته «لطفا اساتید جوان و با انرژی بیاورید. لزوما نباید همه از اساتید باشند، ‌می‌توانید از دانشجوها هم استفاده کنید». این شرکت‌کننده عزیز، نوشته «انگاری معمارها، خود به پروژه‌ها باور نداشتند،‌ هیچگونه انرژی و برقی در چشم‌هاشون نبود». دومین کسی که اعلام کرده در نشست‌های بعدی شرکت نخواهدکرد، دانشجوی کارشناسی معماری است. توض