جستارهای شهرسازی – شماره ۳۰

جستارهای شهرسازی

جستارهای شهرسازی – شماره ۳۰

نوشته شده در نویسنده 205
جستارهای شهرسازی-30

سخن روز: شهر و باستان/‌ محمدرضا جهانشاهی/ ۲
سلام/ بهروز مرباغی/ ۲
من و تو، درخت و بارون . . ./ احمد شاملو/۳
چهار راه خبر/ خبر و گزارش/ ۴
درس های بم و زلزله آن/ گزارش/۶
زلزله در ذهن ما!/ سيد محمد بهشتي/ ۸
آنچه خود داشت…/ میکائیل انگورانی/ ۱۱
«رشیدیه»، آرمانشهری که پایدار نماند/ اکبر تقی زاده اصل/ ۱۲
وقف‌نامه رشیدی، در حافظه تاریخی/ خبر/ ۱۵
فضاهای عمومی در شهر باستان، تپه زاغه/ هما ابهریان/ ۱۶
شيز، شهر باستانی ايران زمين!/ الهام اميني/ الهه صادق مقدسی/ ۲۰
معماری نیاسر، تعامل با محیط، تجلی فرهنگ، تبلور دانایی/ ناصر مشهدی‌زاده دهاقانی/ ۲۴
پیش درآمدی بر معماری سیراف/ بهروز مرباغی/ ۳۰
معماری نو یا معماری مدرن/ گفتگو با سیروس باور/ ۳۵
مردم، در معماری، همدیگر را می‌یابند!/ گزارش/ ۳۷
نگران آینده‌ایم!/ گفتگو با «سجیما» و «نیشیزاوا»/ ۳۸
معماری منظر، باغ ایرانی/ مهدی شیبانی/ ۴۰
منظر فرهنگی امری جدید است!/ عادل فرهنگی/ ۴۱
شرح فعالیت‌های گروه معماری منظر/ گزارش/ ۴۴
محیط‌های شهری، کانون اصلی خاطرات/ مریم میرزایی/ ۵۰
چگونه شهر را زندگی تازه ببخشیم!/ جی والیاسپر/ ترجمه جلال‌الدین بهروزی/ ۵۱
گذر و درنگ خاطرات/ معرفی کتاب/ ۵۷
نقد و نکته‌یابی/ س.باور،ف.جبارنیا،ع.ا.صارمی، ع.قهاری/ ۵۸
یکپارچگی یک منطقه تاریخی و …/ معرفی کتاب/ ۶۸
«نو» و «کهنه» در الخادمیه بغداد/ گزارش/ ۷۰
طراحي شهرهاي پايدار: كشاورزي در شهر/ لستر براون/ ترجمه حميد طراوتي/ ۷۱
مبانی و مفاهیم توسعه دانش محور/ جواد مهدی‌زاده/ ۷۲
مسائل «مرکز شهر»/ مايكل ا. استرن/ ترجمه سميرا كاظم پور/ ۸۲
بهترين ميدان‌هاي جهان/ برگردان از گلرخ اسکویی/ ۸۶
سفر در تاریخ با ناصرخسرو/ فريبرز جبارنيا/ ۹۲
نظري به انديشه آرمانشهر از آغاز تا امروز/ الهام رحمت آبادي/ ۹۴
فضاهاي عمومي شهرهاي ما كجا هستند؟/ عليرضا قلي نژاد/ ۹۹
معماران و اشتغال/ گفتگو با مهرداد جاویدی نژاد/ ۱۰۴
حريره شهری که بود/ شیوا شادروان/ ۱۰۸
پيشنهاد: شهر در شب/ شهريار يقيني/ ۱۱۴
مركز مطالعات و تحقيقات شهرسازي و معماري/ ٱشنایی/ ۱۱۶
باغسراهای ایرانی/ جاسم غضبانپور/ ۱۱۸


سخن روز: شهر و باستان

از دل خاك يا شكاف‌ها و ترك‌هاي ايجاد شده بر برج و باروهاي بر جاي مانده از شهرهاي قديم، روزگاراني¬ كه گذشت، قوم‌ها و نژادهاي مختلف، با فرهنگ¬ها و سنت¬هاي گوناگون، علم و هنر و زبان، خط و نوشتار، قوانين، روابط كار و توليد و … به امروز خبر مي¬رسد، تا بدانيم، از كجا آمده¬ايم، چگونه به امروز رسيده¬ايم، چرا شهرنشين شده¬ايم و شهرها چگونه برپا شد، بر جاي مانده يا به غير از ردپاها در دل خاك، كوير با شوره¬زار، كلام و نغمه¬اي بر زبان‌ها، كتابت يا نوشته¬اي بر سنگ و … چيزي بر جاي نمانده‌است.

سلام

دور تازه‌اي را در انتشار «جستارهاي شهرسازي» شروع مي‌كنيم. با اتكا به گذشته خوشنام و به اميد آينده پربارتر. شانس داشتيم كه اين دور تازه با جشن نوروز مصادف شده‌است. نعمتي است اين. گو اينكه، دويديم تا خودمان را رسانديم. فرصت نبود. با عشق آمده‌ايم، نوروز هم چاشني اين عشق است.

چهار راه خبر

روز دوم اسفند ماه ۸۸ برای شهرسازان و معماران ایران، روز خوبی بود. دو مراسم در تجلیل دو پیشکوت در دو مکان معتبر تهران برگزارشد. مراسمی به یاد دکتر منوچهر مزینی، و بزرگداشتی برای دکتر ایرج اعتصام. هردو از اساتید کرسی شهرسازی دانشگاه‌های ایران و از پیشقراولان این دانش. چنین مراسمی، علاوه بر احترام‌گذاری به پیشکسوتان، که امری لازم و ضروری است، فرصتی است برای دور هم جمع شدن اهالی حرفه و جمع و جور‌شدنشان. که این هم غنیمتی است. خاصه در این روزگار که معماران و شهرسازان ما کاملاً متفرق و پراکنده‌اند…

درس‌های بم و زلزله آن

سمینار دو‌ روزه ارزیابی تجارب و آموزه‌های بازسازی بم (۲۲ و ۲۳ دي‌ماه ۸۸)، که در باغ نگارستان دانشگاه تهران، در میدان بهارستان برگزار شد. سمینار مغتنمی بود. مدیران دولتی در کنار استادان دانشگاه و متخصصان فن، تجربه‌های آموخته خود را در سه محور به ارزیابی عمومی فرهیختگان گذاشتند: معماری/ شهرسازی، مرمت، و سازه و ساخت‌وساز. مهمانانی هم از ایتالیا و آلمان حضور داشتند و نماینده یونسکو در بازسازی ارگ بم هم از میزبانان بود. طبعاً، هریک از سازمان‌ها و افراد شرکت‌کننده در سمینار توشه خود را گرفتند و برداشت خود را داشتند. درس‌های این سمینار می‌تواند بسیار مهم باشد. بسیاری از درد‌های بازسازی بم، درد‌ها و مشکلات عام شهرسازي هستند، البته در مقیاسی متفاوت. از این سمینار بزرگ، از بخش معماری و شهرسازی، تکه‌هایی را انتخاب کرده‌ایم که با هم مرور کنیم.

زلزله در ذهن ما!

همیشه، در روزهای سخت بعد از زلزله بم، البته با بن‌مایه طنز، به دوستان می‌گفتم، کاش این زلزله در ذهن ما هم رخ می‌داد. و الان می‌گویم که این زلزله، با تمام خشونت و مصیبتش، برکاتی هم داشت که از جمله توجه دادن ما به هویت شهری است.
اما، چرا بم باعث چنین توجهی شد؟ چرا در زلزله رودبار یا زلزله طبس مسئله هویت شهری مطرح نشد؟ بم چه ویژگی خاصی دارد که با زلزله در آن یکباره و در سطحی وسیع موضوع «هویت شهری» مورد توجه قرار می‌گیرد؟ پاسخ این است که «ارگ بم» در این شهر است. در آن روزها هر تصویری از گوینده و مسئولی در باره بم پخش می‌شد با تصویری از ارگ بم همراه بود. شروع بحث با ارگ بود، پایانش هم همینطور.

آنچه خود داشت….

بلندمرتبه‌سازی در ایران سابقه زیادی ندارد. تنها جایی که در آن ساختمان‌های سه یا چهارطبقه ساخته شده، در دو سده گذشته، بوشهر است. ساختمان‌های با متوسط ارتفاعی سه طبقه. در دیگر شهرهای ما ساختمان‌های بلندمرتبه نیست یا کم است. در کشورهای منطقه، اما، اگر تذکره‌ها و سفرنامه‌ها را ملاک قراردهیم، ساختمان‌های هفت و هشت طبقه وجود داشته است که قاهره یکی از آن‌هاست و ناصر خسرو در سفرنامه‌اش از این ساختمان‌ها تصویرهای روشنی بدست می‌دهد…

«رشیدیه»، آرمانشهری که پایدار نماند

«ربع رشیدی» یا شهرستان «رشیدیه» را با توصیف مهندس اکبر تقی‌زاده اصل، از مفاخر معماری و میراث فرهنگی ایران، می‌خوانیم. ربع رشیدی از آن «شهر»های تاریخی است که رمز و راز فراوانی در اطرافش هست. چند سال یا چند دهه زمان برای ساختنش زمان مصرف می‌شود، اعاظم چهارگوش